| Speculaas is een typische Hollandse lekkernij die vooral rond de tijd van het
Sinterklaasfeest wordt gegeten. De naam “speculaas” kent een aantal achtergronden. Het gebruik
van speculaas tijdens het Sinterklaasfeest speelt daarbij ook een rol. Het Latijnse woord
“speculator” betekent vertaald: “hij die alles ziet”. Het is ook de bijnaam van Sint
Nicolaas. Ook kan speculaas een verwijzing zijn naar het Latijnse woord “speculum”, wat
“spiegel” betekent. Een speculaas wordt gemaakt op een koekplaat en zo ontstaat er een
speculaaspop die het spiegelbeeld is van de afbeelding op de plaat. De koekplaat of plank (de originele
speculaaskoekvormen waren gemaakt van hout) vertonen Bijbelse voorstellingen, of historische gebeurtenissen
en uiteraard taferelen die te maken hebben met het Sinterklaasfeest. Een andere verwijzing van de naam van de
koek zijn de kruiden die de karakteristieke smaak aan speculaas geven. De speculaaskruiden bestaan uit een
mengsel van kaneel, nootmuskaat, kruidnagel, gemberpoeder, kardemom en witte peper. Daarnaast zit er in
speculaas bruine suiker. De koek wordt gemaakt door boter te mengen met bruine basterdsuiker. Dit wordt weer
gemengd met bloem en bakpoeder. Men laat het deeg een langere tijd rusten in een koude omgeving zodat de
smaken er goed intrekken. Daarna wordt het deeg in de vormen gedaan en gebakken in de oven. De koek heeft een
vaste structuur. |
Speculaas wordt voornamelijk gemaakt van bovenstaande ingrediënten. Sommige Belgische
fabrikanten gebruiken geen of nauwelijks speculaaskruiden en noemen het product “speculoos”. De
naam lijkt veel op de Franse benaming “spéculoos”. Toch zou het ook kunnen duiden op specu-loos,
dus zonder speculaaskruiden. Hasselt is daarbij heel bekend om de “Hasseltse speculaas”, in 1870
ontwikkelt door de plaatselijke bakker Antoine Deplée. Speculaasproducten zijn onder andere:
amandelspeculaas, roomboterspeculaas, kruidnoten, speculaasbrokken, speculaaspop en gevulde speculaas (gevuld
met spijs). Speculaas is verkrijgbaar in de supermarkt en bij de bakker. In december is er een groot
assortiment aan gebak en koek waarin de speculaaskruiden zijn verwerkt. Speculaas bewaart u het beste in een
afgesloten (koek)trommel.
Speculaas is een lekkernij en kan als traktatie tussendoor worden gegeten. De speculaaskoekjes kunnen ook als
broodbeleg tussen de boterham worden gegeten. Men kan ook goed zelf speculaasproducten maken.
Speculaaskruiden kunnen ook verwerkt worden in desserts (pudding) of bijvoorbeeld in ijs. U kunt zelf
speculaaskruiden maken door 50 gram fijngemalen kaneel met 15 gram gemalen nootmuskaat, 10 gram gemalen
kruidnagel, 10 gram gemalen gember, 5 gram gemalen peper en 5 gram gemalen anijs te mengen. Dit mengsel kan
langere tijd bewaard worden in een goed afgesloten pot. |